Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η χώρα μας ήταν το 2022 13η σε 43 χώρες στα 11χρονα παιδιών που έχουν δοκιμάσει αλκοόλ στη ζωή τους.
5η στα 13χρονα και 3η στους 15χρονους εφήβους.
Η δεύτερη συνθήκη αφορά τις διαχρονικά υψηλές, αρνητικές, επιδόσεις της χώρας μας στο κάπνισμα.
Παραμένουμε σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο ποσοστό του πληθυσμού που καπνίζει, και μάλιστα είμαστε δεύτεροι στο σχετικό δείκτη μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά τη Βουλγαρία.  
Μαζί με αυτό, παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων, κυρίως σε εφήβους 13 έως 15 ετών, ενώ ορισμένοι ξεκινούν να «ατμίζουν», όπως λέγεται, από την ηλικία των 11 ετών.
Ένα τρίτο δεδομένο που έρχεται να ρυθμίσει το παρόν νομοσχέδιο είναι ότι τα τελευταία χρόνια και μετά το νόμο 4419 του 2016 τα λεγόμενα εναλλακτικά του κλασικού καπνίσματος προϊόντα εξελίχθηκαν και διαφοροποιήθηκαν, διαμορφώνοντας ένα αρρύθμιστο πεδίο που εγκυμονεί κινδύνους για τους καταναλωτές και τη δημόσια υγεία γενικότερα. 

Πριν αναφερθώ σε βασικά σημεία του νομοσχεδίου, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα ήθελα να επισημάνω το εξής:
Αυτό το νομοθέτημα δεν έρχεται στο κενό, δεν στέκεται μόνο του. 
Είναι μέρος μιας συστηματικής δουλειάς που γίνεται τα τελευταία πεντέμισι-έξι χρόνια στην πρόληψη και τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και καπνού.
Μιας δουλειάς που περιλαμβάνει συγκεκριμένα σχέδια, προγράμματα και ενέργειες που όλες μαζί επιχειρούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση σύνθετων όσο και επίμονων φαινομένων. 
Είναι το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2019.
Που περιλαμβάνει μέτρα και στρατηγικές, με απώτερο σκοπό να διαμορφωθεί μια αντικαπνιστική κουλτούρα στη χώρα μας και να μειωθεί ο αριθμός των καπνιστών.
Έχουμε στο πλαίσιο του σχεδίου αυτού νομοθετικές πρωτοβουλίες, ο νόμος 4633 του 2019 που εισάγει νέες αντικαπνιστικές ρυθμίσεις και ο νόμος 4715 του 2020 που υιοθετεί τη στρατηγική της μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα.
Έχουμε παρεμβάσεις σε σχολεία, όπως το πρόγραμμα HEART και επικοινωνιακά πρότζεκτ.
 
Έχουμε την τηλεφωνική γραμμή που ξεκίνησε πρόσφατα, το 1135, μέσω της οποίας παρέχονται συμβουλές από ειδικούς σε όσους θέλουν να κόψουν το κάπνισμα.
Έχουν ενισχυθεί τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος.
Έχει γίνει εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και καμπάνιες ενημέρωσης μέσω συνεργασιών με φορείς και πρόσωπα - διαμορφωτές της κοινής γνώμης.
Ως αποτέλεσμα των δράσεων αυτών, μέσα σε μόλις 3 χρόνια, ο επιπολασμός του καπνίσματος στη χώρα μας μειώθηκε κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες, από 42% το 2020 στο 36% το 2023.
Δηλαδή, παρά το ότι παραμένουμε ψηλά ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουμε πετύχει τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση καπνιστών μεταξύ των 27 κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης!

Υπάρχει επίσης το Εθνικό Πρόγραμμα Μείωσης της Εξάρτησης και της Κατανάλωσης Αλκοόλ. 
Με εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία μέσω του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Με ενίσχυση των κέντρων αποκατάστασης και της τηλεφωνικής συμβουλευτικής υποστήριξης.
Με στοχευμένες παρεμβάσεις για ειδικές ομάδες του πληθυσμού, μεταξύ αυτών, για τους νέους. 
Και τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας με την Ένωση Επιχειρήσεων Αλκοολούχων Ποτών για την υπεύθυνη κατανάλωση και προστασία ανηλίκων.
Συνεργασία που έχει γεννήσει την καμπάνια «Rethink Drink», με έναν από τους βασικούς άξονες να είναι η μηδενική κατανάλωση αλκοόλ από ανήλικους.
Αναμένεται επίσης ένα αντίστοιχο εθνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, στις αρχές του ερχόμενου χρόνου από τον Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, που συστήθηκε με τον νόμο 5129 του 2024.
Εκεί άλλωστε προβλέπονται συνέργειες όλων των εμπλεκομένων οργανισμών, στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης προσέγγισης για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων
Επομένως, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, υπάρχουν πολιτικές, δράσεις και μέτρα που βρίσκονται σε εξέλιξη και αφορούν την ενημέρωση, την αλλαγή αντιλήψεων, στάσεων και συμπεριφορών, τόσο στο επίπεδο της πρόληψης όσο και της αντιμετώπισης της χρήσης οινοπνευματωδών και καπνικών προϊόντων.

Το παρόν νομοσχέδιο εντάσσεται, λοιπόν, σε έναν συνολικό σχεδιασμό και επομένως αυτά που δηλώνει η αντιπολίτευση ότι περίμενε από αυτό είναι εκτός του αντικειμένου του.     
Ποιο είναι ο γενικός σκοπός του, τον οποίο κάποιοι επιμένουν να αγνοούν; 
Ότι ρυθμίζεται πιο αυστηρά, πιο συνεκτικά, η πλευρά της προσφοράς στην αγορά του αλκοόλ και του καπνού!
Πρώτα απ’ όλα, απαγορεύεται ρητά και καθολικά η πώληση, η προσφορά και η διάθεση, με οποιονδήποτε τρόπο, των προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους και από ανηλίκους.
Ταυτοποιείται υποχρεωτικά ότι ο καταναλωτής είναι ενήλικας, δηλαδή να έχει συμπληρώσει τα 18 έτη σύμφωνα με τη χρονιά γέννησής του. 
Μάλιστα ο έλεγχος της ενηλικιότητας δεν αφορά μόνο τους χώρους διασκέδασης αλλά οποιοδήποτε σημείο διάθεσης και πώλησης καπνού, αλκοόλ, ηλεκτρονικών τσιγάρων και συναφών προϊόντων, δηλαδή μίνι μάρκετ, σούπερ μάρκετ, κάβες, περίπτερα και λοιπά.
Επίσης, οι ιδιωτικές εκδηλώσεις σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ, που αποτελούν ευκαιρίες για να διατίθεται αλκοόλ σε μαθητές χωρίς έλεγχο, πρέπει να αναγγέλλονται, μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας στην Ελληνική Αστυνομία ή τη Λιμενική Αρχή.
Καθιερώνονται αυστηρές διοικητικές κυρώσεις σε περιπτώσεις παραβάσεων, που φτάνουν έως την οριστική ανάκληση της άδειας λειτουργίας του καταστήματος σε περίπτωση δεύτερης υποτροπής.
Επανέρχονται ποινικές κυρώσεις σε βαθμό πλημμελήματος, σε περιπτώσεις πώλησης, προσφοράς και διάθεσης καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους και από ανηλίκους αλλά και σε περιπτώσεις εισόδου, παραμονής και απασχόλησής ανηλίκων σε κέντρα διασκέδασης και μπαρ.
Σημαντικό είναι εδώ ότι υπάρχει μια μετατόπιση της ευθύνης σε αυτόν που πράγματι διαθέτει ή προσφέρει προϊόντα καπνού και αλκοόλ, καθώς οι κυρώσεις αφορούν το κάθε φυσικό πρόσωπο, για παράδειγμα τον εργαζόμενο ή τον πωλητή.
Επίσης απαγορεύεται η πώληση αλκοόλ μέσω αυτόματων πωλητών ενώ για πρώτη φορά η ΕΛ.ΑΣ. θα μπορεί να διεξάγει τακτικούς ή τυχαίους ελέγχους και όχι μόνο κατόπιν καταγγελίας, όπως ισχύει σήμερα.
Αλλαγές εισάγονται και στο πεδίο της παρακολούθησης και του ελέγχου τόσο των καπνικών όσο και των μη καπνικών προϊόντων.
Διευρύνεται η γκάμα των προϊόντων που καταλαμβάνει ο 4419 ώστε τα καπνικά και μη καπνικών προϊόντα, δηλαδή ηλεκτρονικά τσιγάρα, δοχεία επαναπλήρωσης και φυτικά προϊόντα για κάπνισμα να κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για τα άλλα προϊόντα καπνού του 4419. 
Επίσης, συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον Ε.Ο.Δ.Υ. για την παρακολούθηση της κυκλοφορίας στην ελληνική αγορά όλων των καπνικών και μη προϊόντων, την οποία μπορεί να την απαγορεύει ή και την ανακαλεί για λόγους δημόσιας υγείας.
Παράλληλα απλοποιείται η διαδικασία γνωστοποίησης και επιβολής διοικητικών κυρώσεων, οι οποίες θα επιβάλλονται απευθείας από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Αναφορικά, τώρα, με την κυκλοφορία και την πώληση των μη καπνικών προϊόντων, προβλέπεται, όπως για τα προϊόντα καπνού και αλκοόλ, η καθολική απαγόρευση της πώλησης, προσφοράς και διάθεσης των προϊόντων αυτών σε ανηλίκους, αλλά και η απαγόρευση πώλησής τους μέσω αυτόματου πωλητή.
Μια διοικητική καινοτομία που φέρνει το νομοσχέδιο είναι η σύσταση Ψηφιακού Μητρώου Ελέγχου Προϊόντων Αλκοόλ, Καπνού και λοιπών μη καπνικών προϊόντων. 
Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία πωλούν και διαθέτουν τα προϊόντα αυτά και καταγράφονται αναλυτικά όλα τα σημεία πώλησης και διάθεσής τους.
Σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που δεν έχουν εγγραφεί στο Μητρώο και πωλούν ή διαθέτουν αλκοόλ, καπνό και μη καπνικά προϊόντα θα ανακαλείται η άδεια πώλησης ή ο σχετικός Κ.Α.Δ..
Έχουμε λοιπόν, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ένα νομοσχέδιο με το οποίο δίνεται ιδιαίτερο βάρος στον περιορισμό και την αποτροπή της πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα και συνήθειες που αποδεδειγμένα προκαλούν βλάβη, ακόμα και σοβαρή στην υγεία και την ανάπτυξή τους.
Που ελέγχει και τιμωρεί πιο αυστηρά την με κάθε τρόπο διάθεση, πώληση και προσφορά σε αλκοόλ, καπνό και μη καπνικά προϊόντα.
Που για πρώτη φορά βάζει κανόνες και προδιαγραφές για την κυκλοφορία και διάθεση επιβλαβών προϊόντων που ήταν εκτός ρυθμιστικού πλαισίου.

Στο παρόν νομοσχέδιο περιλαμβάνονται επίσης ρυθμίσεις με τις οποίες διευθετούνται κατά κύριο λόγο επείγουσες εκκρεμότητες που αφορούν διάφορες πτυχές του δημόσιου συστήματος υγείας καθώς και της αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών υγείας.
Είναι, ενδεικτικά, η δυνατότητα στελέχωσης των Μονάδων Ψυχικής Υγείας των Υγειονομικών Περιφερειών με ειδικευμένους επικουρικούς ιατρούς 3ετούς θητείας. όπως ακριβώς ισχύει και για τις Μονάδες Ψυχικής Υγείας στα νοσοκομεία της χώρας μας.   
Η διευκόλυνση της μετακίνησης προσωπικού των Υγειονομικών Περιφερειών με σκοπό να «τρέξουν» τα έργα ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού των νοσοκομείων και κέντρων υγείας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. 
Η ρύθμιση των οφειλών από clawback προς τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. για το 2024. 
Η σύσταση Κινητών Ομάδων Υγείας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας, που πρωτολειτούργησαν με επιτυχία την περίοδο της πανδημίας και τώρα θα καλύψουν 87 νησιά και 38 ορεινές και δυσπρόσιτες περιοχές της χώρας μας.  
Αλλά και η πολύ σημαντική διευκόλυνση για τους ασθενείς οι οποίοι παίρνουν φάρμακα υψηλού κόστους, και πλέον θα μπορούν να τα προμηθεύονται από το ιδιωτικό φαρμακείο της επιλογής τους.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 
Το νομοσχέδιο που συζητούμε έρχεται να συμπληρώσει, να επεκτείνει και να επικαιροποιήσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο το οποίο υπηρετεί τις εθνικές πολιτικές για την προαγωγή της δημόσιας υγείας και την προστασία, ιδιαίτερα των νέων, από βλαπτικές συνήθειες όπως η κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα.    
Φαινόμενα τα οποία όλοι μας έχουμε διαπιστώσει και αναγνωρίζουμε ως μερικά από τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νέα παιδιά, η νεότερη γενιά.
Γι’ αυτό και θα επαναλάβω για μία ακόμα φορά ότι το νομοσχέδιο αυτό αξίζει να τύχει της ευρύτερης δυνατής κοινοβουλευτικής συναίνεσης.